Nie choruje, kto pracuje... ZUS sprawdza zwolnienia lekarskie

Efekt dziewięciu miesięcy tego roku w województwie podlaskim – wstrzymanie wypłaty 269 zasiłków chorobowych na kwotę ponad 283 tysięcy złotych. Podlaski ZUS podsumował wyniki kontroli prawidłowości wykorzystania zwolnień lekarskich przez pracowników. 

W ciągu dziewięciu miesięcy 2026 r. Oddział ZUS w Białymstoku przeprowadził ponad 9,2 tys. kontroli zwolnień lekarskich. W ich wyniku wstrzymano wypłatę 269 świadczeń chorobowych na łączną kwotę 283,2 tys. zł. ZUS obniżył także zasiłki wypłacane po ustaniu zatrudnienia o 3,33 mln zł. Łączna kwota wstrzymanych i obniżonych świadczeń w regionie wyniosła niemal 3,62 mln zł.

W całym kraju ZUS przeprowadził 318,7 tys. kontroli. Wstrzymano wypłatę 15,7 tys. zasiłków na ponad 27,2 mln zł. Z kolei 98,8 tys. świadczeń po ustaniu zatrudnienia obniżono na łączną kwotę 215,6  mln zł.

Kontrolerzy wciąż ujawniają przypadki osób, które traktują zwolnienie jak dodatkowy urlop lub okazję do zarobku, licząc na to, że nikt tego nie sprawdzi.

Jednym z najczęstszych powodów utraty prawa do zasiłku chorobowego jest wykonywanie pracy zarobkowej, w tym prowadzenie działalności we własnej firmie. Zdarzają się również wyjazdy wypoczynkowe w kraju i za granicą,  udział w weselach, meczach czy innych imprezach. Niektórzy wykorzystują czas zwolnienia na remont mieszkania, budowę domu, prace porządkowe lub ogrodowe. 

W trzecim kwartale 2026 r. w województwie podlaskim kontrolerzy ZUS-u pozbawili prawa do zasiłku chorobowego ubezpieczonego, który w czasie zwolnienia wyjechał za granicę. Zakład zwrócił się do lekarza prowadzącego z prośbą o ocenę, czy podejmowane podczas wyjazdu aktywności były zgodne z celem zwolnienia. Lekarz stwierdził, że mogły one negatywnie wpłynąć na stan zdrowia ubezpieczonego.

Z kolei podczas kontroli w miejscu zamieszkania innego ubezpieczonego okazało się, że chory bark, z powodu którego otrzymał zwolnienie lekarskie, nie przeszkadzał mu w wykonywaniu prac porządkowych na posesji i koszeniu trawy.

Jeśli ZUS stwierdzi, że ubezpieczony w czasie zwolnienia wykonuje pracę zarobkową lub wykorzystuje zwolnienie niezgodnie z jego celem, może on stracić prawo do zasiłku chorobowego za cały okres objęty danym zwolnieniem. W przypadku świadczenia rehabilitacyjnego utrata prawa dotyczy całego miesiąca, w którym stwierdzono nieprawidłowości. Jeśli świadczenie zostało już wypłacone, trzeba je zwrócić.

Kontrola zwolnień lekarskich to jeden z ustawowych obowiązków ZUS-u. Zakład sprawdza, czy zwolnienie zostało wystawione prawidłowo, czy ubezpieczony nadal jest niezdolny do pracy, a także czy w czasie zwolnienia nie wykonuje pracy zarobkowej ani nie podejmuje aktywności, które mogłyby utrudniać powrót do zdrowia. Takie kontrole prowadzi nie tylko ZUS, ale również pracodawcy zgłaszający do ubezpieczenia chorobowego więcej niż 20 ubezpieczonych.

Zwolnienie lekarskie służy przede wszystkim leczeniu, rekonwalescencji i powrotowi do zdrowia. Nie oznacza jednak, że chory musi przez cały czas pozostawać w domu. Może wykonywać zwykłe czynności związane z codziennym życiem, pod warunkiem że nie utrudniają one leczenia ani nie pogarszają stanu zdrowia. Może więc pójść do lekarza, apteki, na badania czy rehabilitację, zrobić podstawowe zakupy lub odprowadzić dziecko do przedszkola, szczególnie gdy nie ma nikogo, kto mógłby mu w tym pomóc.

Od 1 stycznia 2027 r. zmienią się zasady dotyczące osób pracujących w kilku miejscach. Jeśli stan zdrowia i charakter wykonywanej pracy na to pozwolą, na wniosek ubezpieczonego lekarz będzie mógł wystawić zwolnienie tylko dla wybranego miejsca pracy. Oznacza to, że osoba przebywająca na zwolnieniu u jednego pracodawcy będzie mogła jednocześnie wykonywać pracę drugiego. 

Zobacz również