Synagoga wyjdzie ze szkła – zaczyna się remont Branickiego 3

Władze samorządowe Białegostoku po miesiącach wyjaśnień, odwołań, powtórzeń zakończyły wreszcie procedurę przetargową i ustaliły wykonawcę przebudowy okolicy Branickiego 3. Będzie to Przedsiębiorstwo Budownictwa Wodnego „HYDROS” Tadeusz Kulesza, Adam Kulesza Sp. J. z siedzibą w Białymstoku. Firma zadeklarowała, że całą robotę wykona za 26 milionów złotych (to była najniższa cena spośród ofert zgłoszonych w przetargu). Miasto zarezerwowało w budżecie kwotę 20 milionów, ale zgodziło się na podwyższenie tej kwoty. Nadwyżka pochodzi z budżetu własnego Białegostoku, choć władze spróbują odzyskać tę „nadwyżkę” składając wnioski o dofinansowanie. 

Budynek i otoczenie zyskają nowy wygląd. Autorem projektu przebudowy jest architekt Zenon Zabagło i jego Biuro Projektowe – Atelier Zetta. Projekt przyjęty przez inwestora już kilkanaście lat  temu (nie bez kontrowersji i burzliwej dyskusji w kręgu architektów i miłośników historii miasta) przewidywał, że to miejsca stanie się siedzibą Rady Miejskiej Białegostoku. Obecnie władze miasta zmieniły przeznaczenie tego obiektu (po zakupie budynków dawnej Wyższej Szkoły Administracji Publicznej przy ul. ks. Suchowolca) i ma się tu przenieść Dom Kultury Śródmieście (z ulicy Kilińskiego). W związku z tą zmianą wykonawca remontu będzie musiał przeprojektować nieco wnętrza budynku. 

Wizualizacja budynku Branickiego 3

Wykonawca wchodzi już na plac budowy. Najważniejsze informacje dotyczące uciążliwości związanych z przebudową to zmiana za remontowanym oraz sąsiednim budynkiem, gdzie mieszczą się departamenty obsługi mieszkańców Urzędu Miejskiego w Białymstoku. Jak czytamy w komunikacie urzędu: 

„W związku z prowadzonymi pracami parkingi za budynkiem Branickiego 3, a później także Branickiego 3/5 – zostaną czasowo wyłączone z użytku. Jedynie osoby niepełnosprawne będą miały zapewniony dojazd. W tym czasie można korzystać z następujących miejsc: 
– po przeciwnej stronie ulicy Jana Klemensa Branickiego (wzdłuż Parku im. Księcia Józefa Poniatowskiego), 
– na wyznaczonych miejscach postojowych przy ul. Mickiewicza, przy ul. Elektrycznej, Warszawskiej, Kilińskiego lub Placu Jana Pawła II”. Możemy podpowiedzieć jeszcze jedno miejsce  - piętrowy parking przy hotelu Gołębiewski, z tym że płatny na godziny. W praktyce jednak lepiej nie planować przyjazdu autem w te miejsca. Niestety brak miejsc parkingowych na pewno w istotny sposób utrudni załatwianie spraw w wydziale komunikacji, takich spraw, w których trzeba pokazać urzędnikowi swoje auto.  

Jak zapewniają miejscy urzędnicy, na ulicy Branickiego nie będzie zmian w organizacji ruchu samochodów oraz przez cały czas dostępny będzie dla pieszych chodnik wzdłuż remontowanego budynku. Czynny też będzie przystanek komunikacji miejskiej przed wejściem do sąsiedniego budynku Departamentu Obsługi Mieszkańców UM.

Po zakończeniu remontu – pod koniec 2027 roku miejsce zmieni się nie do poznania. Przede wszystkim odbudowana i wyeksponowana zostanie ściana frontowa dawnej synagogi. Reszta frontu budynku będzie ukryta za wielką szklaną ścianą (tak, jak widać to na wizualizacji). Mają być zachowane oryginalne ściany dawnej synagogi łącznie z najcenniejszy jej miejscem Aaron-Ha-Kodesz, czyli wnęką do przechowywania Tory (to z tyłu budynku). W środku zaś wszystko będzie nowe i dostosowane do działalności Domu Kultury Śródmieście. 

– Na swoje działania Dom Kultury Śródmieście będzie miał w nowej lokalizacji do dyspozycji będzie 1800 m kw. – mówił podczas konferencji prasowej zastępca prezydenta Białegostoku Tomasz Klim. – W budynku powstaną sale do prowadzenia zajęć – między innymi baletowo-taneczna, teatralna, muzyczna, plastyczna, projektowania graficznego, nauki gry na instrumentach. Nie zabraknie sali wystawowej oraz widowiskowej.

Bożnica została wzniesiona w latach 1899-1901 w stylu mauretańskim. Jej nazwa uwiecznia pamięć o najsłynniejszym rabinie Białegostoku, propagatorze syjonizmu – zmarłym w 1898 r. Samuelu Mohylewerze. Budynek został spalony przez Niemców podczas drugiej wojny światowej. Był kilkukrotnie przebudowywany w okresie powojennym. W trakcie pierwszej przebudowy bożnica została zaadaptowana na kino, później na klub sportowy, a następnie ośrodek szkoleniowy. W wyniku przemian zatracono pierwotny układ architektoniczny i wystrój budynku.