Nowy rezerwat wokół Puszczy Białowieskiej

Rozpoczęły się konsultacje społeczne w sprawie utworzenia nowego rezerwatu przyrody. Rezerwat ma się nazywać „Puszcza Białowieska Lasy Otwarte im. prof. Simony Kossak” i objąć ma ponad 33 tysiące hektarów terenów wokół Białowieskiego Parku Narodowego w gminach Narew, Narewka, Hajnówa, Białowieża, Dubicze Cerkiewne. Projekt nowego rezerwatu przygotowuje Ministerstwo Klimatu i Środowiska.

Informacja o konsultacjach pojawiła się na oficjalnej stronie ministerstwa. Zaczyna się hasłem „Puszcza otwarta dla ludzi, wsparcie dla gmin. Projektowany rezerwat będzie kontynuować tradycje ochrony i zabezpieczy interesy mieszkańców”.

Dalej czytamy o tym, że w nowym rezerwacie będzie „otwarty dostęp do lasu, prawo do zbierania grzybów i jagód oraz potężny impuls rozwojowy dla samorządów – to główne założenia planowanego rezerwatu”. Zdaniem autorów koncepcji będzie to „nowa forma ochrony” oraz będzie to „historyczna decyzja, która połączy zabezpieczenie unikalnej przyrody z realnym wsparciem finansowym dla lokalnych społeczności”.

Dalej czytamy już szczegółowe założenia projektu. Projektowany obszar otrzymał nazwę „Lasy Otwarte”, aby już na etapie konsultacji dać jasny sygnał: zaproponowana forma ochrony nie wykluczy dostępu publicznego. Dla mieszkańców i turystów nic się nie zmieni. Drogi prowadzące do osad i miejscowości nie zostały włączone w jego granice. Szlaki piesze, rowerowe i konne pozostaną w pełni otwarte. Niemal w całym rezerwacie zachowana zostanie możliwość swobodnego, amatorskiego zbioru dziko występujących grzybów i owoców runa leśnego. Gospodarzem terenu niezmiennie pozostaną Lasy Państwowe.

Po powołaniu rezerwatu nadleśnictwa funkcjonujące na tym obszarze będą realizowały zadania związane z działaniami ochronnymi, wynikającymi z Planu Ochrony Natura 2000 i zadań ochronnych rezerwatu, jak: poprawa nawodnienia siedlisk, eliminacja gatunków inwazyjnych, poprawa stanu siedlisk, utrzymywanie siedlisk w stanie otwartym, zarządzanie populacją żubra. Powołanie rezerwatu nie spowoduje również żadnych zaburzeń na lokalnym rynku drzewnym, ponieważ jedynie uporządkuje i sformalizuje sytuację, która ma miejsce już od 2018 roku, kiedy to na omawianym terenie zaprzestano prowadzenia gospodarki leśnej.

W projekcie autorzy składają zapewnienie, że samorządy lokalne nie odczują istotnych ograniczeń w działalności na terenie rezerwatu. „Ustanowienie rezerwatu przyniesie bezpośrednie, wielomilionowe korzyści finansowe dla samorządów” – czytamy w dokumencie. Autorzy projektu zapowiadają duże dofinansowanie loklanych samorządów od 2028 roku. Czytamy: „Jeśli rezerwat zostanie powołany do końca tego roku gminy Białowieża, Dubicze Cerkiewne, Hajnówka, Narew, Narewka, powiat hajnowski oraz województwo podlaskie otrzymają od 2028 roku wyższą subwencję ogólną. Roczne dochody samorządów z tytułu istnienia obszarów chronionych wzrosną o około 5-7 mln zł.”

Dodatkowo, samorządy, na których terenie powstanie rezerwat, będą uprawnione do skorzystania z programu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej pod nazwą „Przestrzeń dla przyrody – zielone gminy”, który wystartował 1 października 2026 r. Program ten oferuje dotacje, które mogą pokryć do 95% kosztów projektów związanych z ruchem turystycznym czy błękitnozieloną infrastrukturą. Dodatkowo gminy mogą uzyskać dostęp do preferencyjnych pożyczek na inwestycje w gospodarkę ściekową z możliwością umorzenia znacznej części środków.

Nowy rezerwat według projektu ma zajmować 33 703,58 ha powierzchni. Zostanie usytuowany na terenie gmin: Narew – 2085,79 ha, Narewka – 12398,53 ha, Hajnówka – 9233,62 ha, Białowieża – 8127,69 ha, Dubicze Cerkiewne – 1857,95 ha.

„Powołanie rezerwatu pozwoli zakończyć wieloletni, trwający od 2018 roku spór z Komisją Europejską dotyczący braku odpowiedniego zabezpieczenia w prawie krajowym tych cennych przyrodniczo obszarów. Ustanowienie rezerwatu oddali ryzyko nałożenia na Polskę kar finansowych” – uzasadniają potrzebę powstania rezerwatu autorzy konsultowanego projektu.

Konsultacje społeczne na temat utworzenia nowego rezerwatu trwają do 20 listopada.

Jak wziąć udział w konsultacjach?
1. Zapoznaj się z propozycją rezerwatu przyrody (materiały umieszczone na stronie: https://www.gov.pl/web/rdos-bialystok/rezerwaty-przyrody)
2. Uzupełnij tabelę z uwagami i prześlij do nas na adres:
• e-mail: sekretariat@bialystok.rdos.gov.pl
• ePUAP: /8411/SkrytkaESP
• pocztowy: RDOŚ w Białymstoku ul. Dojlidy Fabryczne 23, 15-554 Białystok