90. rocznica deportacji Polaków do Kazachstanu

"Pierwsi Polacy – 90. rocznica deportacji Polaków do Kazachstanu (1936)" – pod tym hasłem Muzeum Pamięci Sybiru zainaugurowało we wtorek (28 kwietnia) cykl wydarzeń. Są one realizowane w 2026 roku w Polsce oraz w środowiskach polskich w Kazachstanie.

[fot. Jakub Tomasz Gwiazdowski/UM Białystok]

[fot. Jakub Tomasz Gwiazdowski/UM Białystok]

Celem obchodów jest upamiętnienie Polaków deportowanych w 1936 roku, przypomnienie jednego z mniej znanych rozdziałów sowieckich represji oraz pokazanie, jak ich historia jest dziś dokumentowana, badana i przekazywana kolejnym pokoleniom.

Odsłonięcie pomnika, konferencje i wystawy

W programie wydarzeń są konferencje, seminaria, prezentacje książek i otwarcia wystaw, ale też przyjęcie uchwały sejmowej upamiętniającej rocznicę deportacji oraz odsłonięcie pomnika w Oziornoje.

– Jednym z najważniejszych punktów programu będzie otwarcie wystawy »Deportowani na step« w Sejmie RP, towarzyszącej przyjęciu uchwały upamiętniającej 90. rocznicę zesłań. Symbolicznym zwieńczeniem obchodów będzie natomiast wielka wystawa w Muzeum Narodowym w Astanie pod koniec roku – mówił prof. Wojciech Śleszyński, dyrektor Muzeum Pamięci Sybiru.

Rezolucja z 1936 roku

Data spotkania, 28 kwietnia, nie jest przypadkowa. Tego dnia w 1936 roku Rada Komisarzy Ludowych ZSRR przyjęła tajną rezolucję nr 776–120, która stała się podstawą prawną masowych deportacji Polaków i Niemców z terenów Ukraińskiej SRR do Kazachstanu.

Białystok jest jednym z najważniejszych ośrodków pamięci o Sybirze. To miejsce, w którym prowadzone są badania, edukacja i działania upowszechniające historię Sybiraków, zarówno tych związanych z Polską, jak i rozsianych po świecie. Od 2017 roku działa tu Muzeum Pamięci Sybiru, które jest ogólnopolskim muzeum narracyjnym przedstawiającym historię polskiej obecności na Syberii od XVIII wieku, carskich zsyłek Polaków w głąb Rosji oraz represji i zbrodni sowieckich, w tym deportacji na Syberię i do Kazachstanu.

Program obchodów

Podczas konferencji zaprezentowano szeroki, międzynarodowy i wielomiesięczny program obchodów. Wśród zaplanowanych wydarzeń znalazły się m.in. konferencje naukowe, seminaria, wystawy, prezentacje książek, spotkania międzypokoleniowe oraz wydarzenia upamiętniające. Inicjatywy będą realizowane zarówno w Polsce, jak i w środowiskach polskich w Kazachstanie – m.in. w Astanie, Karagandzie i Oziornoje.

Program obchodów można znaleźć na stronie internetowej Muzeum Pamięci Sybiru.

Zobacz również