90. rocznica deportacji Polaków do Kazachstanu. Wystawa w Sejmie i bogaty program wydarzeń

Otwarcie wystawy w Sejmie, a także uchwała sejmowa upamiętniająca rocznicę deportacji – to tylko wybrane wydarzenia organizowane w ramach obchodów 90. rocznicy deportacji Polaków do Kazachstanu. Program jest bogaty, a przedsięwzięcia odbywać się będą w kraju i zagranicą – patronat nad nimi sprawuje Muzeum Pamięci Sybiru.

90 lat temu, 28 kwietnia 1936 r., Rada Komisarzy Ludowych ZSRS przyjęła ściśle tajną rezolucję nr 776–120, która stała się podstawą deportacji ludności polskiej i niemieckiej z Ukraińskiej Socja-listycznej Republiki Sowieckiej do Kazachstanu. Obchody mają przypomnieć losy deportowanych oraz ich znaczenie dla historii Polski i wspólnego dziedzictwa polsko-kazachstańskiego.

Przetrwali w nieludzkich warunkach i kultywowali polskość

– Jako Sejm przyjęliśmy uchwałę upamiętniającą 90. rocznicę deportacji Polaków do Kazachstanu. Sejm przyjął tę uchwałę przez aklamację. Każda posłanka, każdy poseł głosowali "za". Pamięć o deportacjach jest bardzo istotna, musimy te wydarzenia upamiętniać i wspominać bohaterów – podkreślił podczas konferencji prasowej w poniedziałek (8.06) Krzysztof Truskolaski, poseł na Sejm RP.

Barbara Okuła, posłanka na Sejm RP, podkreślała:

– To jest bardzo ważne, by upamiętniać historyczne wydarzenia. Wszyscy wiemy, że deportacje były jednym z najtragiczniejszych wydarzeń w historii naszego narodu. W głównym budynku Sejmu będzie można obejrzeć wystawę "Deportowani na step. Losy polskich zesłańców i ich rodzin w Kazachstanie". My musimy upamiętniać, musimy pokazywać to, że ludzie byli wywiezieni, wyrwani z własnych domów, w nieludzkich warunkach przetrwali, ale też kultywowali polskość. Do tej pory w Kazachstanie ta polskość istnieje.

Jak dodała, w Sejmie powstanie też podkomisja do spraw promowania kultury polskiej zagranicą, podczas obrad której będą toczyły się rozmowy, w jaki sposób opowiadać o naszej historii poza granicami kraju.

Obchody w kraju i zagranicą

Tomasz Klim, zastępca prezydenta Białegostoku, powiedział:

– Cieszymy się, że Muzeum Pamięci Sybiru jest głośnym głosem osób, które już mówią coraz ciszej z racji upływającego czasu. Cieszymy się, że to Muzeum Pamięci Sybiru staje się sercem obchodów 90-lecia pierwszych wywózek do Kazachstanu. Obchody nie będą realizowane tylko w Białymstoku, ale w różnych miejscach, również w Kazachstanie.

O perspektywie historycznej i przygotowanych wydarzeniach opowiedział prof. Wojciech Śleszyń-ski, dyrektor Muzeum Pamięci Sybiru.

– Wystawą "Deportowani na step…" rozpoczynamy cały cykl wydarzeń, które będą odbywać się nie tylko w Polsce, ale i zagranicą. Różne instytucje pod naszym patronatem będą przygotowywały wydarzenia. Ten cykl zakończy się we wrześniu otwarciem wystawy w Muzeum Narodowym w Astanie, gdzie będziemy mówili o polskim doświadczeniu.

Podkreślił, że chodzi o pierwsze wywózki z 1936 roku – wywózki Polaków, którym nie udało się mieszkać w II Rzeczpospolitej. To oni jako pierwsi zostali przez system sowiecki represjonowani i w sposób masowy deportowani – ze środkowej i wschodniej Ukrainy, która wtedy była częścią Związku Sowieckiego – na daleki step. Te osoby nie miały możliwości powrotu do Polski po zakończeniu II wojny światowej, bo formalnie nigdy nie były obywatelami II Rzeczpospolitej. Dopiero ich potomkowie – drugie, trzecie, a czasem czwarte pokolenie dziś wraca do Polski. Ci potomkowie będą uczestniczyć w otwarciu wystawy w Sejmie.

Jakie wydarzenia znalazły się w programie obchodów? Otwarcie wystawy w Sejmie zaplanowane jest 10 czerwca. W programie obchodów jest też konferencja naukowa poświęcona sowieckiej Azji Centralnej jako totalitarnemu laboratorium. Odbędzie się też posiedzenie komisji polsko-kazachstańskiej. Z kolei w Oziornym w Kazachstanie zostanie odsłonięty pomnik upamiętniający deportacje. To tylko wybrane wydarzenia.